अमेरिका– इरान युद्धका कारण चर्चामा ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’

काठमाडौं । अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्ध दुई जारी छ । दुई देशले आक्रमण गरेपछि इरानले स्टेट अफ हाेर्मुज बन्द गर्ने चेतावनी दिएकाे छ । पछिल्लो समय अमेरिकाले होर्मुज स्ट्रेट (जलडमरू क्षेत्र)मा माइन बिछ्याउने इरानले प्रयाेग गरेका १६ वटा डुंगा नष्ट गरेकाे दाबी पनि गरेकाे हाे ।

अमेरिकी सेनाको सेन्ट्रल कमाण्डले सामाजिक सन्जाल एक्समार्फत् आक्रमणको भिडियो सार्वजनिक गरी यो जानकारी दिएको हो ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यस्ता आक्रमण आगामी दिनमा पनि जारी रहने बताएका छन् ।

के हो स्ट्रेट अफ होर्मुज ?

स्ट्रेट अफ होर्मुज विश्वकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र रणनीतिक रूपमा संवेदनशील समुद्री मार्ग हो । यो एउटा साँघुरो जलमार्ग हो जसले खाडी मुलुकलाई ओमानको खाडी र अरब सागरसँग जोड्छ । यसको उत्तरमा इरान छ भने दक्षिणमा संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) र ओमान (मुसान्डम प्रायद्वीप) छ । यो मार्गलाई विश्वको ‘ऊर्जाको लाइफलाइन’ मानिन्छ ।

विश्वमा खपत हुने कुल पेट्रोलियम पदार्थको झण्डै २० प्रतिशत यही बाटो भएर ढुवानी हुन्छ । साउदी अरब, इराक, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कुवेत र कतार जस्ता ठूला तेल र ग्यास उत्पादक राष्ट्रहरूले निर्यातका लागि यही मार्ग प्रयोग गर्छन् ।

यो जलमार्ग एकदमै साँघुरो छ । यसको सबैभन्दा साँघुरो विन्दुमा चौडाइ मात्र २१ माइल (३३ किलोमिटर) छ । जहाजहरू हिँड्ने मुख्य लेन २–२ माइल मात्र चौडा छ । भौगोलिक अवस्थितिका कारण यो मार्गमा इरानको बलियो पकड छ ।

इरान र अमेरिका वा अन्य पश्चिमा देशहरूबीच तनाव बढ्दा इरानले यो मार्ग बन्द गरिदिने धम्की दिइरहन्छ । यदि यो मार्ग अवरुद्ध भए भने विश्वभर तेलको मूल्य बढ्न सक्नेछ ।