डिडिसीले गर्याे दूध संकलनमा कटौती

विराटनगर । निजी क्षेत्रसँग प्रतिस्पर्धा गर्न नसक्दा बजार गुमाउँदै गएको दुग्ध विकास संस्थान विराटनगर दूग्ध वितरण आयोजनाले दूध संकलन आधा कटौती गरेको छ ।

बजारको बिक्री र किसानको भुक्तानीमा सन्तुलन राख्न नसकेका कारण डिडिसीले गत साउनयता दूध संकलन आधा कटौती गरेको हो । किसानको भुक्तानी पनि वैशाखयता रोकिएको छ ।

गत असारसम्म विराटनगर दूग्ध वितरण आयोजनाल दैनिक २२ हजार लिटरसम्म दूध संकलन गरेको थियो । साउनदेखि भने दैनिक १०–१२ हजार लिटर दूध मात्रै संकलन गरिरहेको विराटनगर दूग्ध वितरण आयोजनाका निमित्त प्रमुख हिरबहादुर थापामगरले जानकारी दिए । उनका अनुसार समयमा नै भुक्तानी गर्न नसकेका कारण किसानले पनि दूध दिन छाडेका छन् ।

डिडिसीको दूध संकलनको मुख्य केन्द्र इलाम हो । ‘इलाम तिर छुर्पी उद्योगहरू खुलेका छन्, त्यहाँको दूध उद्योगमा बढी खपत हुन्छ,’ उनले भने,‘ डिडिसीबाट किसानको भुक्तानी पनि ढिलो भइरहेको छ ।’ 

बैशाखदेखि भुक्तानी बाँकी

डिडिसीले मंसिरबाट किसानको भुक्तानी रोकिएको थियो । केन्द्रबाट १६ करोड ८ लाख रुपैयाँ निकासा भएपछि केही दिनअघि चैत मसान्तसम्मको भुक्तानी गरेको थापमगरले बताए ।

बैशाखयताको भुक्तानी भने अझै बाँकी छ । उनका अनुसार असारसम्मको मात्रै २६ करोड भुक्तानी बाँकी थियो । केन्द्रबाट चैत मसान्तसम्मको लागि भन्दै १६ करोड ८ लाख रुपैयाँ मात्रै निकासा भएको थियो । निकासा भएको सबै रकम किसानलाई भुक्तानी गरेको उनले बताए ।

उनका अनुसार डिडिसीको विराटनगर दुग्ध वितरण आयोजनाले बैशाखदेखि भदौ मसान्तसम्म १३ करोड ८९ लाख भुक्तानी गर्न बाँकी छ । असोज महिनाको भने हिसाब भइसकेको छैन । बाँकी रकम दसैंअघि भुक्तानी गर्ने सम्भावना छैन । 

डिडिसीले किसानबाट खरिद गरेको दूध प्रसोधन गरी बजारमा पठाउँछ । पाउडर दूध सँगै अन्य दूधजन्य पदार्थ पनि उत्पादन गर्छ । उनका अनुसार विराटनगर दूग्ध वितरण आयोजनामा मात्रै ८२ हजार १२० किलो पाउडर दूध स्टकमा छ । १ वर्षयता स्टकमा रहेको धुलो दूध डिडिसीले बिक्री गरिरहेको छ ।

‘स्टक धेरै भएकाले संकलन पनि कम गरेको हो,’ उनले भने,‘मखन मात्रै एक लाख ९६ हजार किलो स्टकमा छ ।’

धूलो दूधको आयु १८ महिनाको मात्रै हुन्छ  । एक वर्षयता स्टकमा रहेको धूलो र किसानबाट संकलन भएको दूधलाई मिसाएर बजार पठाइरहेको छ । स्टक सक्नका लागि किसानको दूध कटौती गरेर धूलो दूध बजार पठाइरहेको डिडिसी स्रोतले बताएको छ ।

विराटनगर, इटहरी धरानलगायत बजारमा डिडिसले दैनिक २ हजार २२ सय देखि दुई हजार ५ सय लिटरसम्म दूध विक्री गर्छ । दैनिक करिब ६ सय लिटर दही बिक्री गर्ने डिडिसले दैनिक सरदर ६० किलो हाराहारी  पनिर बिक्री गर्छ । इलाम, झापा, धनकुटा, सप्तरीलगायत जिल्लाबाट डिडिसीले दूध संकलन गर्छ ।