संविधान जारी भएको ९ वर्ष पूरा

विराटनगर । नेपालको संविधान जारी भएको ९ वर्ष पूरा भएको छ । संविधान जारी भएको दिनको सम्झनामा आज विभिन्न स्थानमा कार्यक्रम गरिदैछ । २०७२ साल भदौ ३ गते संविधान जारी भएको थियो ।

पछिल्लो समय सुशासन र राजनीतिक स्थिरताका कांग्रेस र एमालेले संविधान संशोधन एजेन्डा अघि सारेका छन् । संविधान र संघीयता कार्यान्वयनका संशोधन गर्ने उनीहरुको भनाइ छ । संविधान र संघीयता कार्यान्वयनका लागि अझै करिब ३८ वटा महत्त्वपूर्ण कानुन बनाउन बाँकी छ । कानुन नबन्दा संविधानले तोकेको अधिकार प्रयोग गर्दा प्रदेश र स्थानीय तहका सरकारले उपभोग गर्न पाएका छैनन ।

२०७२ सालकाे संविधान नेपालमा जारी भएकाे साताैं संविधान हाे । नेपालमा पहिलो पटक २००४ सालमा संविधान लेखिएको थियो । तर यो संविधान जारी भएन । त्यसअघि प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर राणाले बेलायतबाट फर्केपछि देशमा पहिलो पटक विंक्रम सम्वद १९१० मा मुलुकी ऐन जारी गरेका थिए ।

नेपाली कांग्रेसको २००७ सालको क्रान्ति पछि प्रजातन्त्र घोषणा भयो । त्यसपछि २००८ सालमा अन्तरिम संविधान लागु भयो । त्यसको आठ वर्षपछि २०१५ सालमा नेपाल अधिराज्यको संविधान जारी भयो । त्यसपछि २०१९ सालमा नेपालको अर्को संविधान जारी भयो । २०४६ सालको जनआन्दोलनपछि नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ जारी भयो । यही संविधान कार्यान्वयनका क्रममा माओवादीको सशस्त्र सङ्घर्ष भयो । त्यसपछि २०६२–६३ को जनआन्दोलनपछि नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ जारी भयो ।

अन्तरिम संविधानबमोजिम ६०१ सदस्यीय संविधान सभा सदस्यको निर्वाचन भयो । पहिलो संविधानसभाले संविधान जारी गर्न नसकेपछि दोस्रो संविधानसभाले २०७२ असोज ३ मा गणतान्त्रिक नेपालको संविधान जारी गरेको थियो ।

नेपालको संविधान २०७२ को प्रस्तावनामा सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थाको माध्यमद्वारा दिगो शान्ति, सुशासन, विकास र समृद्धिको आकाङ्क्षा पूरा गर्न संविधान सभाबाट पारित गरी यो संविधान जारी गर्दछौँ भनी लेखिएको छ । २०६३ सालको अन्तरिम संविधान भन्दा अघिको संविधानमा संविधनको संरक्षक राजा रहने प्रावधन थियो ।