प्रदेश बनेपछि कोशीमा ५१२ किलोमिटर सडक कालोपत्रे, ३९३ मेगावाट विद्युत उत्पादन

विराटनगर । कोशी प्रदेश सरकारले पाँच वर्षमा ५१२ किलोमिटर पक्की सडक निर्माण गरेको छ ।

प्रदेश योजना आयोगका अनुसार प्रदेश सरकार गठन भएप्रश्चात आर्थिक वर्ष २०७९–८० को अवधिमा प्रदेशले ५१२.६४ किलोमिटर सडक कालोपत्रे गरेको हो । सोही अवधिमा १८१८. २८ किलोमिटर ग्राभेल सडक र ५९४५.२६ किलोमिटर कच्ची सडक निर्माण भएको छ ।  २०८०–८१ सम्म सरकारले पाँच हजार किलोमिटर सडक स्तरोन्नति गर्दै बाह्रै महिना सवारी कुदाउन मिल्ने बनाउने लक्ष्य लिएको थियो ।

प्रदेशको योजना तर्जुमाको आधार वर्ष (२०७६–७७)मा प्रदेशको रणनीतिक सडक २३८९.०८ किलोमिटर, प्रदेशमा ग्रामीण सडक ६१२१.६४ किलोमटर थियो । ति सडक सञ्जाल मध्ये १५४४.६६ किलोमिटर कालोपत्रे सडक थियो । प्रदेश सरकारले ५१२.६४ किलोमिटर पक्की सडक थप गरेको हो ।

प्रदेश सरकारले यो पाँच वर्षको अवधिमा ७६ वटा मोटरेवल पुल, १३८ वटा झोलुङ्गे पुल निर्माण गरेको छ । २०७६–७७ सम्म प्रदेशमा १७१५ वटा झोलुङ्गे पुल थियो ।

प्रदेशले सन् २०३० सम्म १३७ वटा स्थानीय तहलाई जोड्ने गरी सात हजार किलोमिटर सडक निर्माण तथा स्तरोन्नति गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।

सबै पालिका केन्द्र र हरेक पर्यटकीय क्षेत्रमा बाह्रै महिना सवारी कुद्नेगरी पूर्वाधार बनाउने सरकारको लक्ष्य छ । पूर्व पश्चिम राजमार्गको १३ प्रतिशत, मध्य पहाडी राजमार्गको ३५.५ प्रतिशत, हुलाकी राजमार्गको १२.१ प्रतिशत र मदन भण्डारी राजमार्गको १३.२ प्रतिशत हिस्सा कोशी प्रदेशमा पर्छ ।

अधिकांश लक्ष्य भेटिएन   

प्रदेश योजना आयोगले तयार पारेको योजना समीक्षा प्रतिवेदनमा पहिलो पञ्चवर्षीय योजनाको चौथो वर्षसम्म आइपुग्दा अधिकांश लक्ष्य पुरा नहुने देखिएको छ । केही लक्ष्य पुरा भएको र केही पुरा हुने क्रममा रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

योजना आयोगका अनुसार प्रदेशमा ५१४.२ मेगावाट विद्युत उत्पादन हुन्छ । यो उत्पादनमा प्रदेशमा रहेका ४२ वटा जलविद्युत आयोजनाहरूबाट उत्पादन भइरहेको छ । २०७६–७७ मा प्रदेशमा ११ वटा आयोजनाबाट १२१ मेगावाट विद्युत उत्पादन भइरहेको थियो । चार वर्षमा ३९३.२ मेगावाट विद्युत उत्पादन थप भएको हो ।  नेपालको जलस्रोतको २८ प्रतिशत क्षेत्र ओगटेको कोशी प्रदेशबाट आर्थिक वर्ष २०८०–८१ सम्म २५०० मेगावाट उत्पादन गर्ने लक्ष्य थियो ।

पछिल्लो चार वर्षमा ५१ हजार हेक्टरमा सिँचाइको सुविधा थप भएको छ । ५१ हजार हेक्टर थप हुँदा प्रदेशमा सिँचाइ पुगेको जमिन ३ लाख २७ हजार पुगेको छ । सरकारको लक्ष्य ३ लाख ४५ हजार हेक्टरमा पुर्याउने थियो ।

प्रदेशको कूल गार्हस्थ उत्पादनको लक्ष्य भने एक वर्ष अघि नै पार भएको छ । प्रदेशले पाँच वर्षमा प्रदेशको कुल गार्हस्थ उत्पादन ८ खर्ब ३ अर्ब ५६ करोड पुर्याउने लक्ष्य थियो । तर चौथो आर्थिक वर्षमा नै लक्ष्य भन्दा माथि ८ खर्ब ४९ अर्ब ६५ करोड पुगेको  छ ।

प्रदेशको कुल गार्हस्थ उत्पादन वृद्धिमा ठूलो हिस्सा सेवा क्षेत्रको छ । उद्योग र कृषि क्षेत्रको लक्ष्य भने घट्दो छ । गार्हस्थ उत्पादनमा उद्योग क्षेत्रको योगदानलाई २३.६१ प्रतिशत बनाउने लक्ष्य थियो । तर आधार वर्ष २०७६–०७७  भन्दा योगदान घटेको छ । आधार वर्षमा उद्योग क्षेत्रको योगदान १९.०६ प्रतिशत थियो, गत आर्थिक वर्षसम्म उद्योग क्षेत्रको योगदान घटेर १६.८ प्रतिशतमा झरेको छ । कृषिको योगदान दर पनि ३६.७५ बाट घटेर ३३.६ पुगेको छ ।

कोशी प्रदेशको गार्हस्थ उत्पादन वृद्धि हुँदा राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा कोशी प्रदेशको योगदान १५.७९ प्रतिशत पुगेको प्रतिवेदनमा छ । यो बागमती प्रदेशपछिको ठूलो योगदान हो । राष्ट्रिय कृषि उत्पादनमा कोशी प्रदेशको योगदान २२ प्रतिशत छ । यो अन्य ६ वटा प्रदेशको भन्दा बढी हो । उत्पादनमूलक उद्योगको क्षेत्रमा कोशी प्रदेशको योगदान २१.९ प्रतिशत छ । जुन बागमती प्रदेशपछिको दोस्रो ठूलो हिस्सा रहेको योजना आयोगको प्रतिवेदनमा छ ।

योजना आयोगले पाँच वर्षका लागि राखेको २३ वटा परिमाणात्मक लक्ष्य मध्ये आर्थिकतर्फका ६ वटा लक्ष्य मध्ये १ वटा प्राप्त भएको छ ।  सामाजिकतर्फका १० वटा लक्ष्य मध्ये १ वटा प्राप्त भएको छ । भौतिकतर्फका ४ वटा लक्ष्य मध्ये १ वटा प्राप्त गर्न सकिने अवस्थामा छ । शासकीय सुधारतर्फका ३ वटा लक्ष्यहरू राखेकोमा तीन वटै प्राप्त गरेको छैन ।